Spekülatif  işler bunlar….. başımıza işler bunlaaar…..

Yurtdışında freelance çalışanların “Spec work” olarak niteledikleri bir kavram var. Aslında bizde terim olarak yerleşmiş bir karşılığı yok bunun. Ama durum olarak özellikle tasarımcıların sıklıkla karşılaştıkları bir şey bu:

 Hani bazı müşteriler vardır, sizden bir iş istediğinde, bir kaç tane örnek çalışma gördükten sonra, bunlar arasından birini beğenirse ödeme yapacağını belirtir. Eğer müşteri birini seçerse, parasını öder ve siz işi teslim edersiniz. Burda bir sorun yok. Ancak beklentilerini karşılamayan bir iş çıkardıysanız, müşteri arkasını döner ve gider. Siz de o çalışmaları karşılıksız olarak rafa kaldırırsınız. Eğer çalışmalar sırasında kullandığınız kaynaklar için ekstra maliyet ödemediyseniz biraz daha şanslınız. Ama yine de zararınız, zaman ve emek kaybı olacaktır .

İşte böyle, müşterinin ödeme yapıp yapmayacağı belli olmayan işlerin ingilizcedeki karşılığı “spec work” olarak adlandırılıyor. Terim “spekülatif (riskli) işler” olarak çevrilebilir. Ama yine de türkçeye tam oturmuyor.

Profesyonel anlamda hizmet veren tasarımcılar genelde bu tip müşteri tekliflerini kabul etmezler. Sonuç olarak daha önce yaptığınız işler, yeni işlerinize en sağlam referanstır. Ve müşteri önceki deneyimleriniz nedeniyle sizi seçmiştir. Derinev‘in bu konuda güzel bir yaklaşımı var: “doğru tekse, alternatif olarak sunulan tasarımlar niye?” Tasarımcılar, bir proje için masa başına oturduğunda, briefe en uygun işi çıkarmak için kafa yorar. Fikir üretir, sorgular, eleme yapar…Farklı zihinsel süreçlerden geçirdikten sonra en doğru olduğuna inandığı işi ortaya çıkarır ve müşteriye sunar.

Alternatifler içinden seçim yapmak isteyen müşteriler genelde, ne istediklerini tam bilmedikleri için bu taleple gelirler. Hatta büyük ihtimalle aynı müşteri, aynı süreçte, sizden başka tasarımcılardan da birden fazla iş istemiştir. Siz de farkında olmadan bir yarışın içine girmişsinizdir. Bu yarışın ödülü ise, işin bedelidir. Bu tip müşterilere istedikleri gibi birden fazla tasarım hazırlamak işin kolay tarafı. Zor olan ise, onların istedikleri şeyi tam anlamıyla ifade etmelerini sağlamak ve ortaya hedeflerine en uygun, tek bir sonuç çıkarmaktır. Profesyonel tasarımcılar bunu yapar. Zaten bunu yapabildikleri için profesyonel olmuşlardır. Yetenekleri ve başarıları da yaptıkları işin karşılığını yükseltir.

Spec Work’ler web girişimlerine fikir babası oldu:
99designs.com, crowdspring.com ve tasarimsal.com

Freelance tasarımcıların bir kısmı profesyonel olsunlar ya da olmasınlar, spec work kavramı ile çalışmaktan hoşnut. Sonuç olarak müşterinin kabul ettiği tasarım, sahibine gelir sağlıyor. İşte o zaman, alan memnun, satan memnun. Son yıllarda, işin bu kısmından, yani, memnun müşteriler ve memnun tasarımcılardan yola çıkarak “spec work” üzerine odaklanmış freelance iş bulma siteleriyle karşılaşıyoruz. Burada temel fark, sisteme gönüllü katılıyor olmanız. Bu sitelerde logo,afiş,ambalaj, ikon, t-shirt gibi pek çok alanda tasarım projeleri yayınlanıyor. Bir proje sahibi iş ilanını ve bütçesini yayınlıyor ve site üyeleri o ilan için hazırladıkları tasarımları müşteriye sunuyor. Müşteri ise gelen onlarca, belki yüzlerce tasarım arasından dilediğini seçiyor. Bu sitelerdeki her proje, bir çeşit tasarım yarışması olarak algılanıyor. Kazanan bütçenin sahibi oluyor. 99designs.com ve crowdspring.com bu sitelerin en popüler olanlarından. Bizde ise halen beta yayında olan tasarımsal.com var. Bu sitelerden bahsederken freelance fotoğrafçılar için de istockphoto.com‘un adı geçiyor.

Bu tip freelance iş bulma sitelerinde yapılan gönüllü spec work’ler ilk bakışta müşteriler için daha kârlı, tasarımcılar için daha zorlu görünse de, biraz düşününce aslında her iki taraf için de artılar ve eksiler çıkıyor karşımıza.

Spec Work tasarım yarışması sitelerinin güçlü yönleri

1. Büyük tasarımcılara büyük bütçeler ayıramayacak küçük işletmeler ve bireyler için pratik çözüm.

2. Küçük işletmeler bugün markaları için bir logo istediklerinde bir tasarımcıyla çalışmak yerine kartvizitlerini bastırdığı herhangi bir copy center’ın onlara sunduğu binlerce ücretsiz logo arasından birini seçiyor. Spec work sitelerinde en azından copy centerların sunduğu tasarımlardan daha özgün işler bulabilirler.

3. Eğer bir müşterinin tasarım stratejisi varsa, ne istediğini biliyorsa büyük tasarımcılara büyük paralar ödeyecek güçte dahi olsa hızla sonuca ulaşmak için yüzlerce tasarım arasından seçim yapmak ,iyi bir fikir olabilir. Örneğin, Twitter  istockphoto‘da karşılaştığı tasarımcı Simon Oxley‘e hepimizin yakından bildiği o kuş logosu için sadece 6dolar ödedi. Aynı şekilde, Mashable.com dünyanın 8.en popüler boglarından biri olduğu halde tasarımını yaklaşık 1000 adet başvuru aldığı spec work tasarım yarışması ile seçti . Burada doğru sonuca ulaşmak için tasarım konusunda müşterinin ne istediğini bilmesi gerekiyor. Ancak tasarım stratejisi olmayan müşteriler için spec work yarışma sitelerinden temin edilen tasarımlar çok da gelecek vadeden işler olmayacaktır.

4. Bir müşteri mevcut tasarımlarından ve tasarımcılarından daha farklı işler görmek istiyorsa, daha iyi iletişim kurabileceği yeni tasarımcılarla tanışmak için spec work sitelerine katılması iyi bir yöntem olabilir. Böylece farklı çalışmalarla karşılacaktır.

5. Bu siteler özellikle henüz bir portföy oluşturamamış yeni freelance tasarımcılar için ucuza da olsa iş yapmalarını ve portföy oluşturmalarını sağlayabilecek bir ortam sağlıyor.

6. Spec work tasarım yarışmalarına katılan freelance tasırımcılar bir yarışmayı kazanamasa da yaptığı çalışma yeteneklerini taze tutmasına yardımcı oluyor. Aynı yarışmaya katılan diğer tasarımlardan ilham alarak kendini geliştirme fırsatı buluyor.

Spec Work tasarım yarışması sitelerinin zayıf yönleri

1. Bu sitelerde açılan bir tasarım yarışmasına katılmış tasarımcılar arasında sadece bir tanesinin çalışması seçiliyor. Diğerlerinin emeği boşa gidiyor. Bir manada boş yere zaman ve emek harcamış oluyorlar.

2. Spec workler güçlü markalar için üst düzey bir tasarım hizmeti sunamazlar. Çünkü doğru tasarım, markanın hedefleri, pazarlama yaklaşımı üzerine derin bilgi sahibi olmayı gerektirir.

3. Spec work ile seçilmiş tasarımlar, doğru bir tasarım stratejisinin yerini tutamaz. Eğer müşterinin pazarlama hedefleri konusunda bir fikri yoksa, bir logo tasarımına sahip olmak iş hedefleriyle de örtüşmeyecektir. Spec work ile gelen bir logo sadece taktiksel olabilir ve sadece kısa zamanlı bir soruna çözüm getirir.

4. Gerçek anlamıyla kaliteli işler isteyen müşteriler için spec work siteleri beklenen kaliteyi sunamaz. Bu yarışma sitelerinde sunulan tasarımlar kısa bir zaman içinde hazırlanır. Dolayısıyla işin kalitesi eksik kalır.

5. Bütçeler genelde piyasanın altında rakamlardır. Yarışmayı kazanan tasarımcı yine de yaptığı işin karşılığını piyasanın altında bir rakamla alır.

99designs.com, crowdspring.com ve bizdeki tasarımsal.com sitelerinde iş yapmak isteyen freelance tasarımcılara yardımcı olması amacıyla bu sitelerin güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koymaya çalıştık. Aynı şekilde işin müşteri kısmındaysanız, örneğin homeoffice işiniz için bu sitelerden tasarım desteği almak istiyorsanız bu eksi ve artı yönleri göz önünde bulundurun deriz… Siz ne dersiniz?

not: bu yazıyı hazırlarken şu kaynaklardan feyz aldık. 
hazırlayan: esra aycan /evdeofis.com editörü

Popularity: 7% [?]